Kompresör Yağlaması Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Kompresörler, neredeyse her üretim tesisinin ayrılmaz bir parçasıdır. Genellikle herhangi bir hava veya gaz sisteminin kalbi olarak adlandırılan bu ekipmanlar, özellikle yağlamaları olmak üzere özel dikkat gerektirir. Yağlamanın kompresörlerde oynadığı hayati rolü anlamak için öncelikle işlevlerini ve sistemin yağlayıcı üzerindeki etkilerini, hangi yağlayıcının seçilmesi gerektiğini ve hangi yağ analiz testlerinin yapılması gerektiğini anlamanız gerekir.

● Kompresör Tipleri ve Fonksiyonları
Birçok farklı kompresör tipi mevcuttur, ancak temel rolleri neredeyse her zaman aynıdır. Kompresörler, bir gazın genel hacmini azaltarak basıncını artırmak için tasarlanmıştır. Basitçe ifade etmek gerekirse, bir kompresörü gaz pompası gibi düşünebiliriz. İşlevsellik temelde aynıdır; temel fark, bir kompresörün hacmi azaltıp gazı bir sistemden geçirirken, bir pompanın sadece sıvıyı basınçlandırıp bir sistemden geçirmesidir.
Kompresörler genel olarak iki kategoriye ayrılabilir: pozitif deplasmanlı ve dinamik. Döner, diyaframlı ve pistonlu kompresörler pozitif deplasmanlı sınıflandırmasına girer. Döner kompresörler, gazları vidalar, loblar veya kanatlar aracılığıyla daha küçük alanlara zorlayarak çalışırken, diyaframlı kompresörler bir membranın hareketiyle gazı sıkıştırarak çalışır. Pistonlu kompresörler ise bir krank mili tarafından tahrik edilen bir piston veya bir dizi piston aracılığıyla gazı sıkıştırır.
Santrifüj, karışık akışlı ve eksenel kompresörler dinamik kategoriye girer. Santrifüj kompresör, şekillendirilmiş bir gövde içindeki dönen bir disk kullanarak gazı sıkıştırarak çalışır. Karışık akışlı kompresör, santrifüj kompresöre benzer şekilde çalışır ancak akışı radyal yerine eksenel olarak yönlendirir. Eksenel kompresörler, bir dizi kanatçık aracılığıyla sıkıştırma oluşturur.

● Yağlayıcılar Üzerindeki Etkileri
Kompresör yağlayıcısı seçimi öncesinde dikkate alınması gereken başlıca faktörlerden biri, yağlayıcının kullanım sırasında maruz kalabileceği gerilme türüdür. Tipik olarak, kompresörlerdeki yağlayıcı gerilme faktörleri arasında nem, aşırı ısı, sıkıştırılmış gaz ve hava, metal parçacıkları, gaz çözünürlüğü ve sıcak çıkış yüzeyleri bulunur.
Gazın sıkıştırılmasının, yağlayıcı üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğini ve viskozitede belirgin bir düşüşün yanı sıra buharlaşma, oksidasyon, karbon birikimi ve nem birikiminden kaynaklanan yoğunlaşmaya yol açabileceğini unutmayın.
Yağlayıcıya ilişkin olası temel sorunların farkına vardığınızda, bu bilgiyi ideal kompresör yağlayıcısı seçiminizi daraltmak için kullanabilirsiniz. Güçlü bir aday yağlayıcının özellikleri arasında iyi oksidasyon kararlılığı, aşınma önleyici ve korozyon engelleyici katkı maddeleri ve emülsiyon ayrışma özellikleri bulunur. Sentetik baz yağlar ayrıca daha geniş sıcaklık aralıklarında daha iyi performans gösterebilir.

● Yağlayıcı Seçimi
Kompresörün düzgün çalışması için doğru yağlayıcıyı kullanmak çok önemlidir. İlk adım, orijinal ekipman üreticisinin (OEM) önerilerine başvurmaktır. Kompresör yağlayıcılarının viskoziteleri ve yağlanan iç bileşenler, kompresör tipine bağlı olarak büyük ölçüde değişebilir. Üreticinin önerileri iyi bir başlangıç ​​noktası olabilir.
Ardından, sıkıştırılan gazı göz önünde bulundurun, çünkü bu durum yağlayıcıyı önemli ölçüde etkileyebilir. Hava sıkıştırması, yağlayıcı sıcaklığının yükselmesine yol açabilir. Hidrokarbon gazları yağlayıcıları çözme eğilimindedir ve bu da viskoziteyi kademeli olarak düşürür.
Karbon dioksit ve amonyak gibi kimyasal olarak inert gazlar, yağlayıcı ile reaksiyona girerek viskoziteyi düşürebilir ve sistemde sabun oluşumuna neden olabilir. Oksijen, klor, kükürt dioksit ve hidrojen sülfür gibi kimyasal olarak aktif gazlar ise yapışkan tortular oluşturabilir veya yağlayıcıda çok fazla nem olduğunda son derece aşındırıcı hale gelebilir.
Kompresör yağlayıcısının maruz kaldığı ortamı da dikkate almalısınız. Bu, ortam sıcaklığı, çalışma sıcaklığı, çevredeki havada bulunan kirleticiler, kompresörün içeride ve kapalı mı yoksa dışarıda ve olumsuz hava koşullarına maruz kalan bir yerde mi olduğu ve kullanıldığı sektörü içerebilir.
Kompresörler genellikle üreticinin tavsiyesine göre sentetik yağlayıcılar kullanır. Ekipman üreticileri genellikle garantinin bir koşulu olarak kendi markalı yağlayıcılarının kullanılmasını şart koşar. Bu durumlarda, yağlayıcı değişimini garanti süresi sona erene kadar beklemek isteyebilirsiniz.
Eğer uygulamanızda şu anda mineral bazlı bir yağlayıcı kullanılıyorsa, sentetik bir yağlayıcıya geçişin gerekçelendirilmesi gerekir, çünkü bu genellikle daha pahalı olacaktır. Elbette, yağ analiz raporlarınız belirli endişeleri gösteriyorsa, sentetik bir yağlayıcı iyi bir seçenek olabilir. Ancak, sadece sorunun belirtilerini gidermekle kalmayıp, sistemdeki temel nedenleri de çözdüğünüzden emin olun.
Kompresör uygulamalarında hangi sentetik yağlayıcılar en mantıklı seçimdir? Genellikle polialkilen glikoller (PAG'ler), polialfaolefinler (POA'lar), bazı diesterler ve poliolesterler kullanılır. Bu sentetiklerden hangisini seçeceğiniz, geçiş yaptığınız yağlayıcıya ve uygulamaya bağlıdır.
Oksidasyona karşı dirençleri ve uzun ömürleri sayesinde polialfaolefinler genellikle mineral yağların yerine uygun bir alternatiftir. Suda çözünmeyen polialkilen glikoller, kompresörlerin temiz kalmasına yardımcı olmak için iyi bir çözünürlük sunar. Bazı esterler, polialfaolefinlerden bile daha iyi çözünürlüğe sahiptir, ancak sistemdeki aşırı nemle başa çıkmakta zorlanabilirler.

Santrifüj kompresörler için yağ analizi test tabloları ve alarm limitlerine bir örnek.

● Yağ Analizi Testleri
Bir yağ numunesi üzerinde çok sayıda test yapılabilir; bu nedenle, bu testlerin ve numune alma sıklığının seçiminde eleştirel olmak şarttır. Testler, üç temel yağ analizi kategorisini kapsamalıdır: yağlayıcının akışkan özellikleri, yağlama sistemindeki kirleticilerin varlığı ve makineden kaynaklanan aşınma artıkları.
Kompresör tipine bağlı olarak test tablosunda küçük değişiklikler olabilir, ancak genel olarak yağlayıcının akışkan özelliklerini değerlendirmek için viskozite, elementel analiz, Fourier dönüşümlü kızılötesi (FTIR) spektroskopisi, asit sayısı, vernik potansiyeli, döner basınçlı kap oksidasyon testi (RPVOT) ve emülsiyonlaşma testlerinin önerildiğini görmek yaygındır.
Kompresörler için sıvı kirlilik testleri muhtemelen görünüm, FTIR ve elementel analiz içerecektir; aşınma kalıntıları açısından ise tek rutin test elementel analiz olacaktır. Santrifüj kompresörler için yağ analizi test tabloları ve alarm limitlerine ilişkin bir örnek yukarıda gösterilmiştir.
Bazı testler birden fazla konuyu değerlendirebildiği için, bazıları farklı kategorilerde yer alacaktır. Örneğin, element analizi, akışkan özelliği açısından katkı maddesi tükenme oranlarını yakalayabilirken, aşınma kalıntısı analizi veya FTIR'den elde edilen bileşen parçaları, oksidasyonu veya nemi akışkan kirletici olarak tanımlayabilir.
Alarm limitleri genellikle laboratuvar tarafından varsayılan değerler olarak belirlenir ve çoğu tesis bunların doğruluğunu sorgulamaz. Bu limitlerin güvenilirlik hedeflerinize uygun olarak tanımlandığını gözden geçirmeli ve doğrulamalısınız. Programınızı geliştirirken, limitleri değiştirmeyi bile düşünebilirsiniz. Sıklıkla, alarm limitleri biraz yüksek başlar ve daha agresif temizlik hedefleri, filtrasyon ve kontaminasyon kontrolü nedeniyle zamanla değişir.

● Kompresör Yağlamasını Anlamak
Kompresörlerin yağlanması biraz karmaşık görünebilir. Siz ve ekibiniz kompresörün işlevini, sistemin yağlayıcı üzerindeki etkilerini, hangi yağlayıcının seçilmesi gerektiğini ve hangi yağ analiz testlerinin yapılması gerektiğini ne kadar iyi anlarsanız, ekipmanınızın sağlığını koruma ve iyileştirme şansınız o kadar artar.